Yazar: Coşkun Polat | LastikSiparis.com Kurucusu
Lastik teknolojilerindeki gelişmeleri takip ederken zaman zaman gerçekten ilginç fikirlerle karşılaşıyorum. Bunların bazıları yeni kauçuk karışımlarıyla, bazıları lastik desenleriyle, bazıları da üretim teknikleriyle ilgili oluyor. Continental'in yeni AeroDimple teknolojisi ise biraz farklı. Çünkü bu kez ilham alınan yer bir laboratuvar değil, golf sahası.
Evet, yanlış okumadınız. Golf sahası!
Continental mühendisleri, golf toplarının üzerindeki küçük çukurların hava akışı üzerindeki etkisinden yola çıkarak otomobil lastiklerinin aerodinamik yapısını geliştirmeye çalışmışlar. Ortaya da AeroDimple adını verdikleri oldukça ilginç bir teknoloji çıkmış.
İlk duyduğumda benim de dikkatimi çeken bu yaklaşımı biraz inceleyince, lastiklerin geleceği açısından üzerinde durmaya değer olduğunu düşündüm.
Gelin, ne işe yaradığını ve günlük hayatımızda bize ne kazandırabileceğini birlikte değerlendirelim.
Önce Şu Golf Topu Meselesini Anlayalım
Elinize bir golf topu aldığınızı düşünün. Üzerinin küçük küçük çukurlarla kaplı olduğunu hemen fark edersiniz. Peki, neden golf topları pürüzsüz değil?
Aslında bu çukurların önemli bir görevi var.
Golf topunun yüzeyindeki yüzlerce küçük girinti, top hareket ederken çevresindeki hava akışını etkiliyor. Böylece hava direncinin azaltılmasına ve topun uçuş özelliklerinin iyileştirilmesine yardımcı oluyor.
Continental mühendisleri de bu prensipten hareketle şu sorunun peşine düşmüşler:
Golf topunda işe yarayan bu fikir, otomobil lastiklerinin aerodinamik verimliliğini artırmak için de kullanılabilir mi
AeroDimple teknolojisinin çıkış noktası tam olarak bu.
Elbette dönen bir otomobil lastiğiyle havada ilerleyen bir golf topunun aerodinamik davranışı birebir aynı değil. Ancak yüzey geometrisini değiştirerek hava akışını yönetme fikri, iki uygulamanın ortak noktası.
Bana kalırsa bu yeniliğin en güzel tarafı da burada. Bazen mühendislikte önemli bir gelişme, çok karmaşık bir parçadan değil, doğada veya günlük hayatta zaten var olan bir prensibe farklı gözle bakmaktan doğabiliyor.
AeroDimple Teknolojisi Nasıl Çalışıyor?
Continental, AeroDimple teknolojisini EcoContact 7 ve EcoContact 7 S yaz lastiklerinde kullanıyor.
Bu lastiklerin yanak kısımlarına dikkatlice yerleştirilmiş küçük girintiler bulunuyor. Bunlar yalnızca görsel bir tasarım unsuru değil. Lastiğin çevresindeki hava akışını kontrol etmek amacıyla geliştirilmiş aerodinamik yapılar.
Bir otomobil hareket halindeyken hava yalnızca kaputun, tavanın veya aynaların üzerinden geçmiyor. Tekerlekler ve lastikler de hava akışını etkiliyor. Üstelik lastikler sürekli döndüğü için bu bölgedeki hava hareketi oldukça karmaşık.
Lastiğin arkasında oluşan hava türbülansı, aracın ilerlemek için yenmesi gereken aerodinamik dirence katkıda bulunuyor.
AeroDimple'ın görevi, lastik yanağındaki küçük girintiler yardımıyla bu türbülansı azaltmak.
Böylece aracın hareketini sürdürmek için ihtiyaç duyduğu enerjinin bir miktar düşürülmesi hedefleniyor.
Burada önemli bir ayrıntının altını çizmek istiyorum: AeroDimple, lastiğin yere basan sırt deseninde değil, yanak bölümünde kullanılan bir teknoloji.
Yani temel görevi su tahliyesini artırmak veya doğrudan fren mesafesini kısaltmak değil. Hava direncini azaltarak aracın enerji verimliliğine katkıda bulunmak.
Bu ayrımı bilmek önemli. Çünkü lastik teknolojilerinden bahsederken her yeniliğin bütün performans özelliklerini aynı anda iyileştirdiği düşünülmemeli.
Peki, Sürücüye Ne Kazandıracak?
İşin tüketiciyi ilgilendiren tarafına gelelim.
Bir otomobilin hareket edebilmesi için motorun çeşitli dirençleri yenmesi gerekiyor. Bunların arasında hava direnci ve lastiklerin yuvarlanma direnci de var.
Hava direnci azaltıldığında, aynı koşullarda ilerlemek için daha az enerjiye ihtiyaç duyulabilir.
Bu durum elektrikli otomobillerde daha uzun menzil, benzinli ve dizel otomobillerde ise daha düşük yakıt tüketimi anlamına gelebilir.
Ancak burada gerçekçi olmak gerektiğini düşünüyorum.
AeroDimple teknolojisi bulunan bir lastik kullandığınızda aracınızın menzilinin bir anda onlarca kilometre artacağını söylemek doğru olmaz. Continental'in kamuya açık teknik açıklamalarında da yalnızca AeroDimple yapısına bağlanabilecek, her araç için geçerli sabit bir tasarruf oranı bulunmuyor.
Ortaya çıkacak kazanç; aracın aerodinamik özelliklerine, sürüş hızına, yol koşullarına ve diğer pek çok faktöre bağlı.
Benim bu teknolojiye bakışım biraz daha geniş.
Modern otomobillerde verimlilik artık tek bir parçadan elde edilmiyor. Üreticiler motoru, şanzımanı, bataryayı, gövdeyi ve lastikleri birlikte geliştiriyor. Her birinde sağlanan küçük iyileştirmeler, toplam enerji tüketiminde anlamlı bir fark oluşturabiliyor.
AeroDimple da bu küçük ama önemli mühendislik kazanımlarından biri.
Continental Yalnızca Lastiğin Yanak Yapısını Değiştirmemiş
EcoContact 7 serisini incelerken dikkatimi çeken bir başka nokta da Continental'in verimlilik konusuna yalnızca aerodinamik açıdan yaklaşmamış olması.
AeroDimple, bu lastiklerde kullanılan yeniliklerden sadece biri.
Örneğin Green Chili 3.0 adı verilen yeni kauçuk bileşimi, lastiğin farklı performans ihtiyaçlarına göre geliştirilmiş. EcoContact 7'de düşük yuvarlanma direnci ön planda tutulurken, EcoContact 7 S modelinde ıslak yol tutuşu ve direksiyon tepkilerine daha fazla önem verilmiş.
Bir diğer yenilik ise Smart Energy Casing teknolojisi.
Bu teknoloji, lastiğin karkas ve iç yapısında kullanılan malzemeler sayesinde hareket sırasında oluşan iç enerji kayıplarını azaltmayı hedefliyor.
Burada iki farklı dirençten söz ediyoruz. AeroDimple hava akışını iyileştirmeye çalışırken Smart Energy Casing ve kauçuk bileşimi esas olarak yuvarlanma direncinin azaltılmasına katkıda bulunuyor.
Continental ayrıca Silent Pattern adını verdiği sırt deseniyle özellikle şehir içindeki sürüş gürültüsünü azaltmayı hedefliyor.
Kısacası mühendisler yalnızca daha az enerji tüketen bir lastik üretmeye çalışmamışlar. Bunu yaparken sessizlik, yol tutuşu ve sürüş konforunu da dikkate almışlar.
Bence iyi bir lastik teknolojisini değerlendirirken bakmamız gereken nokta tam olarak bu.
Elektrikli Araçlarda Neden Daha Fazla Önem Kazanıyor?
Elektrikli otomobiller yaygınlaştıkça lastiklerden beklentilerimiz de değişiyor.
Batarya ağırlığı, ilk hareket anından itibaren elde edilen yüksek tork ve motor gürültüsünün azlığı, elektrikli araç lastiklerinde farklı özellikleri ön plana çıkarıyor.
Özellikle menzil konusu, elektrikli araç kullanıcılarının en çok dikkat ettiği başlıklardan biri.
Düşünün; otomobil üreticileri batarya kapasitesini artırmak için büyük yatırımlar yapıyor. Ancak batarya kapasitesini artırmak aracın ağırlığını ve maliyetini de yükseltebiliyor.
Oysa enerji tüketimini azaltmak, mevcut bataryadan daha verimli yararlanmanın başka bir yolu.
İşte bu nedenle aerodinamik açıdan daha verimli lastikler elektrikli otomobiller için değerli.
Continental'in EcoContact 7 S modelinin Volkswagen ID.7 ve Volvo EX60 gibi elektrikli otomobiller için orijinal ekipman olarak tercih edilmesi de bu yaklaşımın otomotiv üreticileri açısından önemini gösteriyor.
Elbette AeroDimple yalnızca elektrikli otomobiller için geliştirilmiş bir teknoloji değil. İçten yanmalı motora sahip araçlar da daha düşük hava direncinden fayda sağlayabilir.
Lastik Seçerken AeroDimple Olmasına mı Bakmalıyız?
Bence burada tüketiciler açısından önemli bir soru ortaya çıkıyor.
Yeni bir teknoloji geliştirildiğinde doğal olarak hepimiz onu kullanmak istiyoruz. Ancak lastik seçerken tek bir özelliğe odaklanmak doğru değil.
Bir lastiğin aerodinamik açıdan başarılı olması, her araç ve her sürüş koşulu için en uygun seçenek olduğu anlamına gelmez.
Lastik seçiminde benim özellikle önem verdiğim konular; aracın üretici tarafından belirlenen lastik ölçüleri, yük ve hız endeksleri, ıslak zemindeki fren performansı, yol tutuşu ve kullanım koşullarıdır.
Bunların yanında yuvarlanma direnci, gürültü seviyesi ve aşınma performansı da değerlendirilmeli.
AeroDimple gibi teknolojiler bu değerlendirmeye önemli bir artı katabilir. Fakat doğru lastik seçiminin yerini tutmaz.
Ayrıca şunu da unutmayalım: Dünyanın en gelişmiş lastiğini kullanıyor olsanız bile lastik hava basıncınız yanlışsa, rot ayarlarınız bozuksa veya aracınıza uygun olmayan bir lastik tercih ettiyseniz beklediğiniz verimi alamazsınız.
Teknoloji kadar doğru kullanım da önemli.
Benim Asıl Dikkatimi Çeken Ne Oldu?
AeroDimple teknolojisinde beni en çok etkileyen şey, lastiğin daha önce pek dikkat çekmeyen bir bölümünün enerji verimliliği açısından yeniden değerlendirilmesi oldu.
Bugüne kadar lastikler hakkında konuşurken çoğunlukla sırt deseninden, kauçuk bileşiminden, fren mesafesinden veya kilometre ömründen bahsettik.
Bunların hepsi elbette önemli ve önemini koruyacak.
Ancak Continental'in bu çalışması bize lastiğin yanak yüzeyinin de performans üzerinde etkili olabileceğini hatırlatıyor.
Bir lastiğin üzerinde gördüğümüz küçük bir girintinin arkasında hava akışı hesaplamaları, malzeme bilgisi ve ciddi bir mühendislik çalışması bulunabiliyor.
Üstelik kullanıcı açısından bakıldığında oldukça basit görünen bir çözüm söz konusu. Lastiğe yeni bir elektronik sistem eklenmiyor veya sürücüden farklı bir kullanım alışkanlığı istenmiyor. Yapılan şey, lastiğin mevcut yüzeyini daha verimli hale getirmek.
Ben lastik sektörünün geleceğinde bu tür ayrıntıların giderek daha fazla önem kazanacağını düşünüyorum.
Çünkü otomotiv dünyasında verimlilik arayışı devam ediyor. Araçlar daha sessiz, daha ekonomik ve daha düşük enerji tüketimine sahip hale geldikçe lastik üreticilerinin de bu gelişime ayak uydurması gerekiyor.
Son Söz: Bazen Büyük Yenilikler Küçük Ayrıntılarda Gizlidir
Continental AeroDimple, bana göre lastik teknolojisinin hangi yöne ilerlediğini anlatan güzel örneklerden biri.
Bir golf topunun yüzeyinden yola çıkılarak otomobil lastiğinin hava direncini azaltmaya yönelik yeni bir tasarım geliştirilmesi, mühendisliğin ne kadar farklı alanlardan beslenebildiğini gösteriyor.
Bu teknolojinin gerçek kullanım koşullarında ne kadar tasarruf sağlayacağını ise araçlara ve lastik ölçülerine göre yapılacak karşılaştırmalı testlerle daha net görebiliriz.
Yine de ortada önemli bir yaklaşım var: Daha verimli otomobiller üretmek için yalnızca motorlara ve bataryalara odaklanmak yeterli değil. Lastiklerin de bu gelişimin bir parçası olması gerekiyor.
Belki yarın yolda gördüğünüz bir otomobilin lastiğindeki küçücük girintiler dikkatinizi bile çekmeyecek. Ama o girintilerin arkasında, daha az enerjiyle daha fazla yol alabilmek için geliştirilmiş bir mühendislik fikri bulunacak.
Benim için lastik teknolojisini ilginç kılan da tam olarak bu.
Coşkun Polat
LastikSiparis.com Kurucusu
Kaynaklar
Continental – EcoContact 7 ve EcoContact 7 S teknik tanıtımı
Continental Türkiye – EcoContact 7 S ürün ve teknoloji bilgileri
Motor283 – Continental AeroDimple Innovation
